Sosyal, Doğal ve Toplumsal Yapı

Nüfus

İlçe merkezinde 10.611 kişi sayılır. Göle’ye bağlı 53 köyün toplam nüfusu 28.693 kişi olarak aktarılmaktadır. Toplam nüfus ise 39.394 kadardır.

Doğal Yapı

Göle ilçesi, Kars ilinin 72 km kuzey bölgesinde 245.000 m² olan bir alana sahiptir. Denizden yüksekliği ise, 2050 metredir. Göle ilçesinin yüz ölçümü ise 1420 km²’dir.

Göle dağları sarıçam denilen ormanlarla kaplıdır. Diğer ağaç türlerine gelince, titrek kavak, Ardahan söğüdü, meşe, gürgen, kızılağaç, ladin adlarını sayılabilir.

Göle ovasını saran diğer bitki örtüsüne gelince; Böğürtlen, kuşburnu, yabangülü, üçgül, karanfil, çançiçeği, kuzukulağı, salkım otu, sarmaşık, geven, yaban çileği, düğün çiçeği, aslan pençesi, kekik, gelincik, sarı çiçek, ökse otu, hasır otu, deve dikeni gibi isimler sayılabilir.

Dağlar

Göle ilçesi, denize yüksekliği 2050 m olan bir yayladır. Türkiye’nin en yüksek yaylalarından biridir. Sınırları içinde kalan dağları yazarsak. Kars-Göle’nin güneybatısında Köroğlu Dağları vardır. Bu dağların yüksekliği 2250 m kadardır. Bu bölgede bulunan ormanlara da Köroğlu ormanları denir. Halk arasında bu bölge Köroğlu Bölgesi olarak anılır.

Öteki dağlar arasında 3050 m yüksekliğinde olan Kabaktepe Dağı başta gelir. Daha sonra, Samayat Dağını sayabiliriz. Yüksekliği 3047 m. Uğurlu Dağının yüksekliği 2806 m. Boğatepe’yi yazmadan geçmeyelim. Yüksekliği 2728 m. Büyük Sütlüce ile Hoçuvan arasında kalan Kartal Tepesi yüksekliği 2521 m. Bu dağlar Göle ovasının önemli dağlarıdır. Göle’nin önemsiz dağlarına gelince, Yasamal Dağı, Bu dağın üstündeki Zemzem yaylası Karaca Oğlan »Han Mirza« söylencesinde geçmektedir. Dahası, Erzurumlu Kerem Han’ın bu dağın Zemzem yaylasında yattığını söyleyen söylenceler vardır. Kızılgedik Dağı vardır, en az 5 köyün yaylası bu dağın eteğindedir. Karşısında Gelin Dağı vardır. Bu dağın bir söylencesini az sonra yazacağım. Bu dağlar, Göle ovasını bir çember gibi sarmaktadır. Göle’nin köyleri, bu dağlarla Göle ovasının birleştikleri yerlerde kurulmuştur. Birkaç köy dışında.

İklim

Göle ilçesi deniz seviyesine olan yüksekliği nedeniyle iklimi oldukça serttir. Kış aylarında soğukluk -30 ya da 35 dereceye kadar düşer. Çok sert geçen kış aylarında yağan karın kalınlığı en az bir metreyi ulaşır. Bazı yıllar iki metreye kadar da yükselir. Ova, çukurluğu nedeniyle kış boyunca sisli günler geçirir. Sisin olmadığı gün yoktur. Yaz aylarında ise. Sıcaklık 25-30 dereceye kadar yükselir.

Irmaklar

Kür Irmağı’nın beş kolundan dördü Göle ovasından çıkar. Kür’ün Göle de ki, kollarına verilen adları yazalım.

1. Kayınlık Deresi
2. Karasu Irmağı
3. Türkmen Deresi
4. Kür Çayı

Göle ovası yörenin en verimli topraklarına sahiptir. Dağlık bölgeler tüm ormanlıkla kaplıdır. Ovada ise, arpa, buğday, çavdar, yonca ve yulaf ekimi yapılmaktadır.

Unpatatesi denilen bir patates çeşidi bolca üretilmektedir. Bu patates tadıyla yalnız Göle ovasında değil tüm dünyada ünlüdür. Çok olduğunu sanmıyorum ama bazı köylerde sebze türleri yetiştirilmektedir.

Ormancılık

Göle ilçesinin %81’i ormanlarla kaplıdır. Göle de kereste üretimi yapan bir işletme vardır. Bu işletmede üretilen kereste hemen hemen ülkenin her tarafına gönderilir.

Hayvancılık

Göle ilçesinde tahminen yüz binin üstünde koyun. 70 ya da 80 bin kadar büyük baş hayvan beslenmektedir. Ayrıca »Mor İnek« denilen, yerli inek ırkının korunması amacıyla kurulmuş bir de (inekhane) vardır. Bu çiftlikte, edindiğim bilgilere göre 800 koyun ile 650 büyük baş hayvan beslenmektedir. Bu çiftliğin kapladığı topraklar ise yüz ölçüm olarak 29.000 dönüm olduğunu söylüyorlar. Burası yaylaların, çayırların, meraların oluşturduğu büyük bir arazidir.

Arıcılık

Çocukluğumda gördüğüm bir olay, Çevre illerden gelen arıcıların istilasına uğrayan Göle ovası o zamanlar topraklarını arıcılara kiraya verirlerdi. Şimdi ise, bu gelen arıcıların özendirici davranışları, bilgi akımı, yöre halkını arıcılığa doğru yöneltmiştir. Bölgede var olan tarım müdürlüğü kurslar açarak, ilçede arıcılığın gelişmesini teşvik etmiştir.

Ardahan yöresinde arıcılık yapan arıcıların beslediği bir arı türü vardır. Bu arı türüne Kazak Arısı diyorlar. Bu arıların burnu diğer arıların burnundan 2 ya da 3 milim daha uzundur. Bu uzunluk, arıları önemli kılar. Çünkü, uzun burunlu arılar çiçeklerin özüne daha çok uzanırlar. Bal toplama işini daha güzel yaparlar. Yani, Kars balı denilen bu balın mucizesini bana böyle anlattılar.

Ticaret

Göle ilçesinde en önemli ticaret nedir dersek, bunun yanıtı hayvancılık olması kadar doğal bir şey olamaz. Hayvancılık alanı içine giren diğer ürünler de sayılanların içindedir. Et, süt, peynir, kaymak, yağ gibi maddeleri sayabiliriz.

Göle ovasının çayırlarla kaplı olmasının getirdiği bir avantaj da şudur: Ticaret alanına ot ve saman gibi hayvan yemlerini sayabiliriz.

Kümes hayvanları da önemli bir yer tutar. Kaz, tavuk, hindi, ördek çokça yetiştirilir. İhtiyaç fazlası da satılır.

Eğitim Durumu

Hemen hemen her köyünde bir ilk okul vardır. Göle de ise, üç ilk okul, bir orta okul, bir lise, bir de kız sanat okulu bulunmaktadır. Eğitim düzeyi oldukça yüksektir. Ülke genelinde olumlu bir düzeydedir.